Beneficirani radni staž u Srbiji nije rezervisan samo za policajce, vatrogasce i vojnike. Pravo na raniji odlazak u penziju mogu da ostvare i zaposleni u pojedinim industrijskim pogonima, rudarstvu, zdravstvu, saobraćaju, pa čak i umetnosti.

Izmenama propisa iz 2026. godine obuhvaćena su i dodatna radna mesta, a za neke poslove 12 meseci rada računa se kao čak 18 meseci staža.

Dok većina zaposlenih u Srbiji mora da ispuni propisane uslove u pogledu godina života i radnog staža da bi otišla u penziju, pojedini radnici imaju mogućnost da to pravo ostvare ranije. Razlog je beneficirani radni staž, odnosno staž osiguranja sa uvećanim trajanjem, koji se priznaje za naročito teške, opasne i po zdravlje štetne poslove.

Prema podacima Republičkog fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje (PIO), stepen uvećanja zavisi od prirode posla i uslova u kojima se obavlja. Tako se za godinu dana efektivnog rada može priznati 14, 15, 16 ili čak 18 meseci staža osiguranja.

Ko sve ima pravo na beneficirani staž?

Među delatnostima u kojima postoje radna mesta sa beneficiranim stažom nalaze se rudarstvo, metalurgija, energetika, hemijska industrija, zdravstvo i saobraćaj.

Pravo mogu da ostvare radnici na određenim poslovima u rudnicima, livnicama i železarama, pojedini zdravstveni radnici, kontrolori letenja, kao i profesionalni baletski igrači.

Posebni propisi regulišu i prava određenih kategorija zaposlenih u policiji, vojsci i drugim službama.

Međutim, važno je naglasiti da samo zanimanje ili rad u određenoj ustanovi ne znači automatski i pravo na beneficirani staž. Odlučujuće je konkretno radno mesto, odnosno da li je ono obuhvaćeno važećim propisima.

Novine u 2026. godini: obuhvaćena i dodatna radna mesta

Izmenama pravilnika objavljenim u martu 2026. godine obuhvaćeni su i određeni poslovi u industriji i energetici.

Među navedenim novinama su poslovi na visini uz upotrebu alpinističkog užeta, za koje je predviđeno da se 12 meseci efektivnog rada računa kao 16 meseci staža osiguranja.

Izmene se odnose i na pojedina radna mesta u toplim valjaonicama i pogonima za pocinkovanje, gde stepen uvećanja zavisi od konkretnog posla.

Koliko ranije može da se ode u penziju?

Beneficirani staž može da omogući snižavanje starosne granice, ali pod zakonom propisanim uslovima.

Prema objašnjenju Fonda PIO, potrebno je da osiguranik ima najmanje deset godina rada na odgovarajućim poslovima, kao i da najmanje dve trećine njegovog ukupnog staža osiguranja čini staž ostvaren na radnim mestima sa uvećanim trajanjem.

Starosna granica snižava se za po jednu godinu u zavisnosti od stepena uvećanja:

– Za svakih pet godina rada ako se 12 meseci priznaje kao 14 meseci staža.
– Za svake četiri godine ako se godina rada računa kao 15 meseci.
– Za svake tri godine ako se 12 meseci računa kao 16 meseci.
– Za svaku godinu i šest meseci rada ako se 12 meseci priznaje kao 18 meseci staža.

To znači da dva zaposlena sa istim brojem godina efektivnog rada ne moraju imati isti ukupan staž osiguranja, niti istu starosnu granicu za penzionisanje.

Uslovi za penziju u 2026. godini

Prema važećim pravilima, muškarci u Srbiji tokom 2026. godine stiču pravo na starosnu penziju sa 65 godina života i najmanje 15 godina staža osiguranja, dok je za žene starosna granica 64 godine, uz isti minimalni staž.

I muškarci i žene mogu da ostvare pravo na starosnu penziju sa 45 godina staža osiguranja, bez obzira na godine života.

Kod zaposlenih koji ispunjavaju uslove za beneficirani staž, propisana starosna granica može biti snižena.

Kako da proverite da li imate pravo?

Zaposleni koji nisu sigurni da li im se staž računa sa uvećanim trajanjem mogu da zatraže proveru podataka kod Republičkog fonda PIO.

Potrebno je utvrditi da li je radno mesto obuhvaćeno propisima, koliki je stepen uvećanja i da li su svi odgovarajući periodi osiguranja pravilno evidentirani.

Posebno je važno proveriti podatke pre podnošenja zahteva za penzionisanje, jer konačno pravo zavisi od ispunjenosti svih zakonskih uslova.

(Mondo/Dnevnik.rs)